Problem ze szkodnikami rzadko pojawia się bez żadnych wcześniejszych oznak. Czasami są to niewielkie uszkodzenia opakowań, ślady na powierzchniach, martwe owady znalezione w pobliżu okien lub odgłosy dochodzące z przestrzeni pod podłogą czy za zabudową. W innych przypadkach obecność organizmów zostaje zauważona dopiero w trakcie porządków albo przeglądu zapasów.
Z praktycznego punktu widzenia ważne jest, ażeby nie ograniczać obserwacji wyłącznie do miejsc, w których znaleziono 1-wszy ślad. Szkodniki mogą przemieszczać się w gronie pomieszczeniami, skorzystać z niewielkich szczelin i pojawiać się okresowo. Dlatego systemy ochrony przed szkodnikami powinny uwzględniać sposób użytkowania budynku, jego konstrukcję a także rodzaj materiałów przechowywanych wewnątrz. Innych warunków wymagają pomieszczenia z żywnością, innych magazyn, a jeszcze innych budynek mieszkalny.
Duże znaczenie ma właściwe rozpoznanie miejsca, w którym pojawiła się aktywność. W przypadku gryzoni na prawdę bardzo często powinno się sprawdzić okolice ścian, drzwi, przejść instalacyjnych i pomieszczeń, gdzie znajdują się zapasy. Przy owadach istotne bywają jednakże miejsca ciepłe, wilgotne albo rzadko poruszane, choćby dokładnie sprecyzowane zachowanie zależy od gatunku. Samo ustawienie pułapki czy zastosowanie środka w miejscu, gdzie zauważono szkodnika, nie za każdym razem daje pełny obraz sytuacji. Jeśli źródło kłopotu znajduje się gdzie indziej, aktywność może być nadal widoczna po zrealizowaniu pojedynczego działania. W praktyce przydatne jest więc prowadzenie obserwacji w czasie. Zmieniająca się liczba śladów, ich rozmieszczenie a także częstotliwość pojawiania się mogą dostarczyć informacji, których nie da się pozyskać w trakcie jednorazowej kontroli. Należy też brać pod uwagę sezonowość, ponieważ warunki panujące na zewnątrz wpływają na zachowanie wielu gatunków.
Ochrona przed szkodnikami obejmuje też ograniczanie czynników, które znacząco ułatwiają im pozostanie w danym miejscu. Nieszczelne drzwi, otwory wokół przewodów, uszkodzone fragmenty elewacji czy szczeliny konstrukcyjne mogą zbudować dogodne drogi wejścia. Znaczenie ma też sposób przechowywania towarów. Otwarte opakowania, rozsypane resztki a także odpady pozostawione w łatwo dostępnych miejscach mogą stanowić źródło pożywienia. Nie znaczy to jednakże, że sama higiena rozwiązuje właściwie każdy problem. W budynkach o rozbudowanej konstrukcji dostęp do niektórych przestrzeni jest ograniczony, a szkodniki mogą pojawić się wraz z dostawą materiałów, żywnością albo przedmiotami przenoszonymi z innych miejsc. Z tego powodu systemy ochrony przed szkodnikami mogą łączyć monitoring, działania porządkowe, ograniczanie dostępu a także metody dostosowane do konkretnego rodzaju organizmu. Przy ich stosowaniu znaczenie moraz otoczenie, w którym znajdują się ludzie, zwierzęta albo produkty przeznaczone do spożycia.
Ważną kwestią pozostaje kontrola efektów podjętych działań. Jeżeli po usunięciu widocznych śladów sytuacja przez pewien czas może się wydawać spokojna, wciąż warto zwracać uwagę na miejsca, w których przedtem występowała aktywność. W sytuacji części szkodników przerwa w obserwacjach nie musi oznaczać całkowitego ustąpienia kłopotu. Zdarza się również, że po zmianie warunków, np temperatury albo dostępu do pożywienia, organizmy zaczynają korzystać z innych części budynku. Ważne jest wtedy ponowne zobowiązanie, skąd mogą się przemieszczać i co sprzyja ich obecności. Przy bardziej złożonych obiektach pomocne może być oznaczenie kontrolowanych stref i zapisywanie rezultatów kolejnych oględzin. Umożliwia to zauważyć zmiany w czasie oraz odróżnić pojedyncze przypadki od powtarzającej się aktywności. Sposób postępowania w każdej chwili wymaga a przy tym uwzględnienia konkretnego gatunku, warunków lokalnych i ograniczeń związanych z użytkowaniem danego pomieszczenia.
Warto zobaczyć: bezpieczeństwo sanitarne pracowników.
